จากภูมิปัญญาชายแดนใต้สู่เวทีระดับประเทศ! “ครูมะรอพี” ช่างศิลป์นราธิวาส คว้าเหรียญทอง โชว์จักสานย่านลิเภาลาย “ควีนสิริกิติ์”
ความสำเร็จที่เกิดจากสองมือและหัวใจของช่างศิลป์ สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น สร้างชื่อเสียงให้จังหวัดนราธิวาส
นราธิวาส – ผลงานหัตถศิลป์ที่เกิดจากภูมิปัญญาท้องถิ่น ผสานความประณีตของทักษะช่างฝีมือและความมุ่งมั่นในการสร้างสรรค์ ได้ก้าวสู่เวทีระดับประเทศอย่างภาคภูมิใจ เมื่อ นายมะรอพี แดเนาะ ช่างหัตถศิลป์สมาชิกศิลปาชีพย่านลิเภา ตำบลบาเระใต้ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส สามารถคว้ารางวัลเหรียญทองระดับประเทศ จากการประกวดผ้าลายพระราชทาน “ผ้าลายขอสมเด็จฯ – เจ้าฟ้าฯ” และ “ผ้าลายบุปผาบรมราชินีนาถ” และงานหัตถกรรม ประจำปี 2569 รอบตัดสินระดับประเทศ (Final) เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2569 ณ ศูนย์การค้าเอ็มสเฟียร์ กรุงเทพมหานคร
ผลงานที่สร้างชื่อเสียงในครั้งนี้ ได้แก่ “กระเป๋าลิเภาลายกุหลาบควีนสิริกิติ์” และ “กระเป๋าจิ๋วสานลายปักนูนดอกดอนญ่าควีนสิริกิติ์” ซึ่งเป็นงานจักสานที่สะท้อนความละเอียดประณีต ทั้งรูปแบบ ลวดลาย และความพิถีพิถันในทุกขั้นตอนการผลิต แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของช่างหัตถศิลป์จากพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่สามารถนำภูมิปัญญาดั้งเดิมมาต่อยอดให้มีความร่วมสมัย โดยยังคงรักษาเอกลักษณ์ของงานจักสานพื้นถิ่นไว้อย่างโดดเด่น
ความสำเร็จครั้งนี้ไม่เพียงสร้างความภาคภูมิใจให้แก่ผู้สร้างสรรค์ผลงานและครอบครัวเท่านั้น แต่ยังเป็นความภาคภูมิใจของชาวจังหวัดนราธิวาส ที่ได้เห็นงานหัตถกรรมจากท้องถิ่นก้าวขึ้นสู่เวทีระดับประเทศ สะท้อนถึงคุณค่าของการอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญา ตลอดจนการส่งเสริมอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนในชุมชน
เสียงจากผู้ได้รับรางวัล นาทีแห่งความปลื้มปีติ
ที่บ้านพักของนายมะรอพี ซึ่งตั้งอยู่บริเวณหน้าโรงเรียนบ้านบูเก๊ะสูดอ ตำบลบาเระใต้ เจ้าตัวหรือที่หลายคนเรียกติดปากว่า “ครูมะรอพี” ได้นำผลงานหัตถกรรมหลากหลายรูปแบบมาจัดแสดงต้อนรับคณะสื่อมวลชนและผู้มาเยือน
ในโอกาสนี้ มีว่าที่ร้อยโท ดิลก ศิริวัลลภ ล่ามภาษามลายูประจำพระองค์ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้มีบทบาทสนับสนุนการขับเคลื่อนงานศิลปาชีพ ร่วมกับสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดนราธิวาส หน่วยงานที่มีบทบาทในการส่งเสริมผลิตภัณฑ์ชุมชน OTOP และงานหัตถกรรมจักสานย่านลิเภาในพื้นที่
นายมะรอพี แดเนาะ เจ้าของผลงานรางวัลเหรียญทอง เปิดเผยถึงความรู้สึกในช่วงเวลาที่ทราบผลการประกวดว่า รู้สึกตื่นเต้นจนตัวสั่นและขนลุก เมื่อได้ยินประกาศชื่อของตนเองว่าได้รับรางวัล จากนั้นได้ก้มกราบด้วยความสำนึกในพระกรุณาธิคุณของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ
พร้อมกล่าวว่า จากนี้ไปจะมุ่งมั่นถ่ายทอดความรู้ให้แก่ลูกศิษย์และสมาชิก พัฒนาฝีมือการจักสานให้มีความสวยงามและประณีตยิ่งขึ้น โดยให้ความสำคัญกับการศึกษาแบบและลวดลายอย่างละเอียด ทุกชิ้นงานต้องผ่านกระบวนการตามแนวทางของกองศิลปาชีพ สวนจิตรลดา พร้อมยืนยันว่าจะพยายามถ่ายทอดความรู้และสอนสมาชิกให้ดีที่สุด
พัฒนาชุมชนชี้ เป็นความภาคภูมิใจของชาวบาเจาะ
นางสาวสุนีย์ มาหะ เจ้าหน้าที่สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดนราธิวาส กล่าวว่า นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงส่งเสริมสมาชิกศิลปาชีพในหลากหลายสาขาอาชีพมาอย่างต่อเนื่อง
จนถึงวันนี้ งานจักสานย่านลิเภาของสมาชิกศิลปาชีพในอำเภอบาเจาะ สามารถก้าวสู่เวทีประกวดระดับประเทศและคว้ารางวัลเหรียญทองได้สำเร็จ ถือเป็นความภาคภูมิใจอย่างยิ่งของผู้ได้รับรางวัล ครอบครัว หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนชาวอำเภอบาเจาะและจังหวัดนราธิวาส
“ย่านลิเภา” ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น
สำหรับ “ย่านลิเภา” เป็นพืชในกลุ่มเฟิร์น มีลักษณะเป็นเถาเลื้อย พบได้ในพื้นที่ชื้นแฉะ โดยเฉพาะบริเวณป่าดิบชื้นและสวนยางพาราในภาคใต้ เช่น จังหวัดนครศรีธรรมราช นราธิวาส พัทลุง และสงขลา
จุดเด่นของย่านลิเภาอยู่ที่ลำต้นมีความเหนียวและทนทาน เมื่อนำมาขูดลอกเปลือกจะได้เส้นใยที่มีความเงางามตามธรรมชาติ สามารถนำมาจักเป็นเส้นเล็ก ๆ เพื่อใช้ในการจักสานเป็นเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน อาทิ ตะกร้า ฝาชี กระเป๋าหิ้ว และกล่องใส่หมากพลู
งานจักสานย่านลิเภานับเป็นหนึ่งในภูมิปัญญาหัตถกรรมที่มีความสำคัญของจังหวัดนราธิวาส โดยได้รับการส่งเสริมและสืบสานผ่านโครงการศิลปาชีพตามพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งทรงมีพระราชปณิธานในการส่งเสริมอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่มาอย่างยาวนาน
การฟื้นฟูและส่งเสริมงานจักสานย่านลิเภา รวมถึงการสนับสนุนให้ครูช่างจากจังหวัดนครศรีธรรมราชมาถ่ายทอดความรู้แก่ชาวบ้านในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้ภูมิปัญญาดั้งเดิมได้รับการพัฒนาต่อยอด จากเครื่องจักสานที่ใช้ในชีวิตประจำวัน สู่ผลงานหัตถศิลป์ที่มีความประณีตและมีคุณค่า สามารถนำไปใช้เป็นเครื่องประดับประกอบชุดไทยและชุดสากลได้อย่างงดงาม
จากสองมือของช่างพื้นบ้าน สู่ความภาคภูมิใจระดับประเทศ
รางวัลเหรียญทองของนายมะรอพี แดเนาะ จึงไม่ได้เป็นเพียงความสำเร็จของช่างหัตถศิลป์คนหนึ่งเท่านั้น แต่ยังเป็นภาพสะท้อนของพลังภูมิปัญญาท้องถิ่น การถ่ายทอดองค์ความรู้ และการสร้างโอกาสให้คนในชุมชนได้พัฒนาอาชีพอย่างต่อเนื่อง
จากเส้นย่านลิเภาธรรมดา เมื่อผ่านความอดทน ความชำนาญ และความตั้งใจของช่างฝีมือ ก็สามารถกลายเป็นผลงานหัตถศิลป์อันทรงคุณค่า สร้างชื่อเสียงให้จังหวัดนราธิวาส และเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของงานศิลปาชีพไทย
นราธิวาส – สกู๊ปพิเศษ
สัญฐิติ ขอจิตต์เมตต์
